Welke vorm is het meest geschikt voor welk verhaal en hoe werk je als makers van verschillende disciplines met elkaar samen? Die vragen en nog veel meer interessante punten kwamen aan bod bij de vier tracks van Meestervertellers Academie, die Stichting Verhalende Journalistiek in 2021 voor het eerst organiseerde.

Diepgravend onderzoek doen en tegels lichten, daarin zijn journalisten vaak goed getraind. Maar verhalende technieken worden vaak nog sporadisch ingezet of als extraatje toegepast, niet als integraal onderdeel van de productie. Om daar verandering in te brengen, zette Stichting Verhalende Journalistiek begin 2021 met steun van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek Meestervertellers Academie op.

Meestervertellers Academie is een programma waarbij deelnemers kunnen kiezen uit vier tracks: Verhalend denken (door multimediastoryteller en verhalend journalist Stephanie Bakker), Verhalende podcast (door radio- en podcastmaker Jair Stein), Verhalend schrijven (door onderzoeksjournaliste en schrijfster Linda Polman) en Verhalend multimediaal werken (door radio-, podcast en documentairemaker Emmie Kollau en ontwerper Tijl Akkermans). Gedurende het programma van 8 tot 10 weken werkten deelnemers individueel of als team aan hun eigen productie, die ze tijdens de drie bijeenkomsten onder begeleiding van hun mentor met nieuwe verhalende technieken verder uitdiepten en vormgaven.

De academie vond twee keer plaats: een keer tussen maart en juni, en een keer tussen september en december. In het voorjaar werden we overweldigd door het aantal aanmeldingen: 52 in totaal! De uiteindelijke selectie van 26 deelnemers bestond uit een gevarieerd gezelschap: zowel journalisten als fotografen, podcastmakers of multimedia-journalisten (freelance en in dienst). Allemaal hadden ze gemeen dat ze zich verdiepten in een project dat gebaat was bij een verhalende aanpak. In het najaar had de Academie 21 deelnemers; daar zaten ook deelnemers bij uit de eerste reeks die zo met hun project verder konden bij een van de andere mentoren.

Tijdens de tracks
Naast het bespreken van voorbeelden was er tijdens de bijeenkomsten ook ruimte voor concrete tips die deelnemers konden toepassen op hun werk. Podcastmaker, presentator en journalist Frederique de Jong (o.a. Follow The Money) leerde bijvoorbeeld hoe ze mensen die ze interviewt nog beter een verhaal kan laten vertellen, vertelde ze na afloop. “Met ze teruggaan naar het moment, laten vertellen wat er precies gebeurd is, nog meer details vragen. Dat pas ik nu ook in mijn eigen podcast toe.” Tijdens de bijeenkomsten raakte ze er ook van doordrongen hoeveel organisatie er komt kijken bij het maken van een verhalende podcast. “Je moet echt een plan maken.”

Freelancejournalist en researcher Corlijn de Groot (o.a. NTR, De Volkskrant, VPRO) waardeerde de feedback die ze van mentor Linda Polman kreeg. “Linda is streng: zowel voor zichzelf als schrijver, maar ook voor ons. Daardoor heeft ze me geleerd rigoureuze keuzes te maken, niet halfslachtig te kiezen voor een personage waarvan je niet zeker weet of hij het verhaal kan dragen. Dat werkt heel verhelderend.”

Het was bijzonder om te zien hoe deelnemers met andere achtergronden, qua expertise en vorm, van elkaar leerden en elkaar inspireerden. Zo vertelde freelancejournalist Daphné Dupont-Nivet (Platform Investico, De Groene Amsterdammer) na haar deelname aan de eerste reeks van Verhalend schrijven: “Ik vond het leuk om ideeën uit te wisselen door middel van een open gesprek feedback op elkaars verhalen te geven. Elk verhaal is heel anders, maar toch merk je dat je met dezelfde dingen worstelt.”

Een deelnemer aan de track Verhalende podcast in het najaar besefte hoe belangrijk het hebben van een klankbord is voor een geslaagde verhalende journalistieke productie. “Niet alleen voor het maakproces maar ook voor het eindresultaat.”

Verschenen producties
Inmiddels zijn er al een aantal producties verschenen waaraan deelnemers tijdens de academie werkten. In de track Verhalend schrijven hebben twee van de deelnemers uit de eerste reeks bijvoorbeeld hun longread inmiddels gepubliceerd in De Groene Amsterdammer: ‘Heel Europa een LHBT-vrije-zone’ van Lisa Peters en ‘Vijf notenbomen voor een retourtje India’ door Daphné Dupont-Nivet. Tevens heeft een team van Omroep Organisatie Groningen (eerste reeks Verhalend multimediaal werken) dat werkt aan een grotere reeks over Armoede in Groningen al een aantal producties gepubliceerd. En Ieke Schoot (tweede reeks Verhalende podcast) heeft voor haar podcast De Goudschat van Serooskerke (Dag en Nacht Media) die ze samen met Lieke Malcorps maakte het geleerde meteen in praktijk gebracht.

Voor sommige deelnemers was de academie de stok achter de deur die ervoor zorgde dat ze eindelijk aan hun journalistieke droomproject begonnen. Voor anderen zorgden de concrete tips en adviezen ervoor dat hun productie een duidelijke spanningsboog had en verrijkt werd met verhalende elementen. Nog niet alle producties zijn al verschenen, maar als we de bijeenkomsten van Meestervertellers Academie mogen geloven, staat ons in 2022 nog veel mooie verhalende journalistiek te wachten!

Meer weten over het programma of een specifieke track? Kijk dan op onze website. Op dit moment zijn we bezig met de voorbereiding van ons inhoudelijke programma van 2022. Wil je op de hoogte blijven van al onze activiteiten, schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief.

Foto’s: Roger Cremers